Laden...

Succes

→ Winkelwagen bijgewerkt

Info

→ Winkelwagen bijgewerkt

Succes

E-mail verzonden!

Fout

E-mail niet verzonden!

Fout

Artikel niet meer op voorraad!

Fout

Succes

Succes

Fout

Roer.jpg

Water

De Roer tussen Melick en Paarlo

Watermolens in de Roode Beek

Energie uit stromend water wordt al sinds oudsher gebruikt, met name ook in Roerdalen. De Roode Beek, die voor een groot stuk de grens volgt met Duitsland, heeft zelfs drie watermolens: De Dalheimer Muhle, de Gitstappermolen en de Vlodroppermolen. Alleen de Gitstappermolen is nog functioneel.

Watermolens in de Roer

De voormalige watermolens langs de Roer en Vlootbeek zijn verdwenen. Alleen in Roermond, bij de monding van de Roer in de Maas, ligt nog de ECI waterkrachtcentrale. Het vermogen van de turbine in deze centrale is 250 kWe. Dat vermogen wordt in de praktijk echter zelden gehaald omdat er meestal te weinig water is. De centrale produceerde in 2016 zo'n 1,000,000 kWh/jaar, genoeg voor 300-400 huishoudens/jaar (3000 kWh/jaar verbruik). De opgewekte kWh is per jaar en zelfs per maand zeer variabel. Dit ligt enerzijds eraan dat de centrale soms stilgelegd moet worden (bijvoorbeeld wegens werkzaamheden aan de watergangen, vistrap of de centrale en het kroosrooster), en anderzijds omdat het waterschap de goede werking van de vistrap als hoofddoel heeft (daar wordt het debiet op gestuurd en niet op maximaal rendement voor de centrale.

In de Maas

Bij de stuw in de Maas in Linne is een waterkrachtcentrale met 4 horizontale (Kaplan) turbines met een schoepenrad van 4 meter doorsnede. De centrale wekt per jaar zo'n 52 miljoen kWh op. Linne is een van de twee waterkrachtcentrales in de Maas in Nederland. De tweede ligt verderop bij Lith.

Hoeveel energie?

Wat kunnen de kleinere watermolens opleveren? In het Leudal is de St Elisabethmolen in 2015 herbouwd en daarbij is er een kleine turbine ingebouwd. Deze levert zo'n 50,000 kWh/jaar en de stroom wordt afgenomen door het aangelegen restaurant en bezoekerscentrum (eind oktober 2017 heeft de St. Elisabethmolen een  mijlpaal bereikt met 100.000 kWh geproduceerd sinds ingebruikname). De Schouwsmolen in Ittervoort heeft een vermogen van 1kW, maar de energieproductie op jaarbasis valt erg tegen, lager dan de gehoopte 2000kWh/jaar, omdat het waterpeil en debiet vaak te laag zijn en er rekening gehouden moet worden met de waterstand in de beek.

Ter vergelijking de vier waterkrachtcentrales in de grote rivieren van Nederland, in de Maas, Lek en Nederrijn samen (Hagestein, Maurik, Linne en Lith) produceren per jaar zo'n 90-100 GWh aan elektriciteit, met een opgesteld vermogen van zo'n 38 MW.

Ecologische Invloed

Barrières in rivieren zoals stuwen en ook bij waterkrachtcentrales beletten vissen en andere waterdieren stroomopwaarts te komen. Verschillende waterdiersoorten trekken echter de rivieren op om te paren. Om dit mogelijk te maken worden, waar de vrije doorgang belemmerd is, vispassages gebouwd.

Waterraderen hebben in tegenstelling tot turbines veel minder gevaren in zich voor de visstand, hoewel ook hierbij, zij het lage, visschades gemeld zijn. Turbines, zoals in Linne, hebben geen goed, maar erg duur, visrooster dat wel bij de ECI met 10 mm spijlafstand aanwezig is, dus nauwelijks visschade bij de ECI, maar op de Maas onbetaalbaar.

Bij de waterkrachtcentrale in de Maas bij Linne is er sprake van directe en indirecte dodelijke schade aan schieraal en jonge naar zee trekkende zalmen van 30 %. Ook optrekkende volwassen zalmen kunnen van onderuit een onbeschermd turbinekanaal insprinten en zwaar verwond of zelfs gedood worden.

Bij opwekking van stroom uit waterkracht moet meestal worden gestuwd, wat grote invloed heeft op het ecosysteem in de beek of rivier:

  • toename van de waterdiepte veroorzaakt een lagere stroomsnelheid bovenstrooms
  • het verlies van grindbanken voor paai door grotere waterdiepte en slibneerslag,
  • toename van de watertemperatuur en afname zuurstofgehalte waardoor typische waterplanten en macrofauna verdwijnen.

Opbrengst in geen verhouding tot schade ecosystemen

Onlangs hebben Sportvisserij Nederland, Natuurmonumenten, WNF en diverse andere organisaties een verklaring uitgebracht waarin waterkracht in ons land wordt afgewezen. De schade aan het ecosysteem is in geen enkele verhouding tot de geringe hydro-elektrische opbrengst. Een aantal firma's pretendeert dat zij visvriendelijke turbines produceren, maar geen enkele heeft dit in de praktijk tot nu toe waar kunnen maken. De nadelen van stuwing in natuurbeken blijven hoe dan ook altijd aanwezig.


Mogelijkheden voor water-energie in Roerdalen?

Als we voor en nadelen bij elkaar zetten dan is waterkracht een mooie techniek, maar het levert qua vermogen niet echt veel op. Nederland is nu eenmaal een platte delta met weinig hoogteverschil waar waterkracht gebruik van kan maken. Dan zijn er ook nog grote complicaties omdat beken en rivieren voor afwatering moeten zorgen en een grote invloed hebben op hun directe omgeving en natuurwaarden. Een mooie, oude techniek, maar bij lange na niet genoeg voor de opwekking van de hoeveelheden energie die we nodig hebben.

Voordelen

  • Hoog duurzaamheids-gevoelswaarde (maar dat is misleidend als niet naar natuurwaarden gekeken wordt)
  • Mogelijkheden in Roode Beek, Vlootbeek en Roer
  • Bestaande watermolens uitbreiden met generator
  • Continu (maar debiet afhankelijk)

Nadelen

  • Lage opbrengst (2000-50000kWh/jaar; ECI ca 1,000,000 kWh/jaar)
  • Kosten significant 5,000-60,000 Euro voor lage opbrengst
  • Waterpeil afhankelijk
  • Invloed op natuurwaarden en vismigratie
  • Complexe partijen: Waterschappen NL en D, eigenaars en omliggende boeren
  • Weinig animo eigenaren door frustraties in verleden
  • Maximaal 40-50 woningen (alleen electra gebruik particulier)